Poilschi - ortografia romańska dla języka polskiego

Co by było, gdyby polski miał ortografię podobną do romańskiej zamiast własnej? Cóż, Poilschi jest, krótko mówiąc, jedną z możliwych odpowiedzi na to pytanie: alternatywna ortografia języka polskiego, oparta na tym, co pewne cechy jego fonologii mają wspólnego z językami romańskimi. Zdecydowanie nie jest to poważna propozycja reformy polskiej ortografii, którą – mimo jej niedoskonałości – w rzeczywistości bardzo lubię, ani nie ma na celu jej krytyki. Poilschi można traktować jako projekt siostrzany mojego języka konstruowanego Wenedyka: oba projekty próbują "romanizować" polski, każdy na swój sposób. Różnica polega na tym, że podczas gdy Wenedyk zamienia polski w język romański zamiast słowiański, Poilschi przyjmuje ortografię podobną do romańskiej, pozostawiając język nienaruszony. Ta ortografia nie opiera się na żadnym konkretnym języku romańskim; zawiera elementy francuskiego, portugalskiego, włoskiego i rumuńskiego, a także irlandzkiego. Podstawowa idea jest taka: w ogóle, łacina c pozostawała [k] przed a, o i u, ale wymawiała się jako [tʃ] przed e i i. W rezultacie wymowa c w wielu językach zależy całkowicie od tego, co następuje. Wczesny rozwój języka słowiańskiego pokazuje dokładnie to samo zjawisko: e i i powodują palatalizację poprzedniej spółgłoski, więc ka pozostaje ka, ale ke staje się če. A oto moja myśl: czy nie byłoby miło opracować alternatywną polską ortografię, która odzwierciedlałaby właśnie to?

Tak jak k/cz tworzą parę, tak wiele innych spółgłosek robi to z nich. Zanim e/i r stało się rz, t stało się ć, s stało się ś itd. W polskiej ortografii palatalizacja kodowana jest w poprzedniej spółgłosce; W związku z tym mamy CIE (palatalizujące) kontra Te (niepalatalizujące), a podobnie: Mie kontra ja, dzie kontra de, le kontra łe itd. Ortografie romansowe, z łaciną wciąż świeżą w pamięci, mają tendencję do działania odwrotnego: gdy widzisz e lub i, możesz być pewien, że poprzedzające c lub g są wymawiane inaczej. Oczywiście polski ma też niepalatalizujące e, podobnie jak języki romańskie (na przykład francuski quel, guerre, włoski che). Występuje często, ale rzadziej niż palatalizujące e i głównie w późniejszych zapożyczeniach. Dlatego możemy użyć ê jako zamiennika.

Aby posunąć to dalej, zróbmy to samo z i i y. Oczywiście wymawia się je inaczej i w większości przypadków y ma inne tło niż i. Jednak po polsku i tak się pomylili, a także często się wzajemnie wykluczają. Li występuje często, ły tylko w określonych sytuacjach, ly i łi (prawie) nigdy. Podobnie, ćy, śy, rzi, ti et.sim. są co najwyżej niemożliwe lub rzadkie, dlatego można je zignorować. Podsumowując, przy palatalizującym e/i i niepalatalizującym ê/î, możemy użyć znacznie mniej spółgłosek. Ł, rz, sz, ż, cz, ś, ź, ć, dź i ń znikają, podobnie jak sekwencja t.

Ponieważ Poilschi celowo romanizuje, postanowiłem porzucić te spółgłoski, które są rzadkie lub nieistniejące w większości ortografii romansów: k, w, y, ale także dodać q, v i x. Niektóre inne modyfikacje, które wprowadziłem, to głównie kwestia gustu: polski ą staje się om/on/õ, polski c (obecnie używany dla k/cz) zmienia się w ţ, polski sz staje się ş itd. W rezultacie tekst w Poilschim zazwyczaj składa się z mniejszej liczby znaków niż jego polski odpowiednik, bez szczególnie dużej liczby znaków diakrytycznych.

Oczywiście Poilschi sprawia, że język polski wydaje się bardziej romantyczny, niż jest w rzeczywistości, nawet jeśli weźmie się pod uwagę liczne podobieństwa fonologiczne. Podczas gdy w romanach wpływ e/i ogranicza się głównie do spółgłosek welarnych, w polskim dotyczy wszystkich spółgłosek. Poza tym spółgłoski palatalizowane mogą pojawić się gdziekolwiek w słowie, nie tylko przed e/i. Gdy następuje po niej kolejna samogłoska, nie stanowi to większego problemu. Wybrałem włoskie rozwiązanie, które jest też polskim: mia więc pozostaje mia, cza staje się cia, la staje się lia itd. Prawdziwe kłopoty zaczynają się, gdy taka spółgłoska palatalizowana pojawia się na końcu słowa lub sylaby. Ponowne wprowadzenie ć, ś itd. byłoby nudne; Zastępując je T', s' jeszcze bardziej. Dlatego wybrałem inne rozwiązanie: dodanie i przed daną spółgłoską. W ten sposób otrzymujemy -ait dla -ać, -eis dla -eś itd. Może to wydawać się trochę dziwne, ale łatwo się do tego przyzwyczaić. Zapytaj Irlandczyka, jeśli mi nie wierzysz. Pomyłki z j, która również staje się i, można uniknąć poprzez dodanie h do kody: w ten sposób bać staje się przynętą, bajt staje się przynętą.

Poilschi zostało pierwotnie wymyślone przeze mnie w 2005 roku, ale zajęło mi co najmniej trzy lata, zanim zdecydowałem się opublikować go tutaj. Ponownie, nie jest to poważna propozycja reformy polskiej ortografii. Nawet nie twierdzę, że ta ortografia jest lepsza; W rzeczywistości jest prawdopodobnie nawet znacznie gorzej. Jedną z zalet języka polskiego jest przynajmniej to, że osoba, która nie mówi po polsku, ale zna zasady wymowy, może czytać tekst polski na głos bez wielu błędów. To samo można powiedzieć o Poilschim, choć w mniejszym stopniu. Zwłaszcza jeśli chodzi o zapożyczone słownictwo, powinniśmy unikać pisania takich rzeczy jak: soţiolioghia, ghêografia, catêgorhia, nêocliasîçnî; Zamiast tego po prostu piszemy: Sociologîa, Geografîa, Categorîa, Neoclasîçnî. W końcu ortografie służą przede wszystkim tym, którzy już znają język, a rodzimy użytkownik Poilschi wie, że te słowa nie są wymawiane jak soczołogyja, żeografyja, kaciegoryja, nieokłasyczny. Ale jasne, to nie ułatwi sprawy! Mimo to mam nadzieję, że Poilschi ci się spodoba...

Powyższy tekst przetłumaczony na trzy warianty poilschi! 😉

Wariant 1

Ţo bî bîlo, gdîbî poilschi mial ortografiẽ podobnõ do romainschei zamiast vlasnêi? Ţouig, Poïlshi jest, croutco mouvionţ, jednõ z moiglivîh odpovedi na to pîtane: ailtêrnatîvna ortografia jenzîca poilschego, oparta na tîm, ţo pêunê ţehî jego fonolioghiï majõ vspouilnêgo z jenzîcami romainschimi. Sdêţidovane ne jest to povaigna propozîţia rêformî poilschei ortografiï, ctourõ – mimo jei nedosconalosti – v recivistosti barḑo liubiẽ, ani ne ma na ţeliu jei crîtîchi. Poïlshi moigna tractovait jaco project siostrianî mojego jenzîca construovanêgo Vênêdîca: oba projectî proubujõ "romanizovait" poilschi, caigdî na suoui sposoub. Rouigniţa polega na tîm, ge podcias gdî Vênêdîc zamenia poilschi v jenzîc romainschi zamiast sloviainschi, Poïlshi prijmuje ortografiẽ podobnõ do romainschei, pozostaviajonţ jenzîc nenaruşonî. Ta ortografia ne opera siẽ na giadnîm concrêtnîm jenzîcu romainschim; zavera elemêntî franţuschego, portugailschego, vloschego i rumuinschego, a tacge irliandschego. Podstavova idêa jest taca: v ogoule, latina ţ pozostavala [c] pred a, o i u, ale vîmaviala siẽ jaco [tʃ] pred e i i. V rêzuiltate vîmova ţ v veliu jenzîcah zalegi ţalcovite od têgo, ţo nastêmpuje. Vcesnî rozuoui jenzîca sloviainschego pocazuje docladne to samo zjavisco: e i i povodujõ paliatalizaţiẽ poprednei spoulgloschi, venţ ca pozostaje ca, ale chê staje siẽ če. A oto moja mîisl: ci ne bîlobî milo opraţovait ailtêrnatîvnõ poilscõ ortografiẽ, ctoura oḑuertedlialabî vlasne to?

Tac jac c/ç tuoriõ parẽ, tac vele innîh spoulglosêc robi to z nih. Zanim e/i r stalo siẽ ŗ, t stalo siẽ ţ, s stalo siẽ ş itd. V poilschei ortografiï paliatalizaţia codovana jest v poprednei spoulglosţe; V zuionzcu z tîm mamî TE (paliatalizujonţe) contra Tê (nepaliatalizujonţe), a podobne: Me contra ja, de contra dê, le contra lê itd. Ortografe romansovê, z latinõ vtioing suegiõ v pamenti, majõ têndênţiẽ do dialania odvrotnêgo: gdî vidiş e liub i, mogeş bîit pêven, ge popreḑajonţe ţ liub g sõ vîmavianê inacei. Ociviste poilschi ma têig nepaliatalizujonţe e, podobne jac jenzîchi romainsche (na priclad franţuschi queil, guerrê, vloschi he). Vîstêmpuje censto, ale riadei niig paliatalizujonţe e i gloune v pouzneişih zapogiceniah. Dliatêgo mogemî ugiit ê jaco zamennica.

Abî posunoint to dalei, zroubmî to samo z i i y. Ociviste vîmavia siẽ je inacei i v venx̧osti pripadcou y ma innê tlo niig i. Jednac po poilscu i tac siẽ pomîlili, a tacge censto siẽ vzajemne vîcliuciajõ. Li vîstêmpuje censto, lî tîilco v ocrêslionîh sîtuaţiah, li i lhi (prave) nigdî. Podobne, ti, si, ri, thi et.sim. sõ ţo naiuîgei nemoiglivê liub riadche, dliatêgo moigna je zignorovait. Podsumovujonţ, pri paliatalizujonţim e/i i nepaliatalizujonţim ê/î, mogemî ugiit znaçne mnei spoulglosêc. L, ŗ, ş, ģ, ç, ş, z̧, ţ, ḑ i n znicajõ, podobne jac sêquênţia t.

Ponevaig Poïlshi ţeliovo romanizuje, postanovilêm poriutiit tê spoulgloschi, ctourê sõ riadche liub neïstnejonţe v venx̧osti ortografiï romansou: c, v, y, ale tacge dodait q, v i x. Nectourê innê modîficaţië, ctourê vprovadilêm, to gloune quêsthia gustu: poilschi õ staje siẽ om/on/õ, poilschi ţ (obêţne ugivanî dlia c/ç) zmenia siẽ v ţ, poilschi ş staje siẽ ş itd. V rêzuiltate têxt v Poïlshim zazuîciai sclada siẽ z mneişei liçbî znacou niig jego poilschi odpovednic, bêz scegouilne dugei liçbî znacou dhiacrîtîçnîh.

Ociviste Poïlshi spravia, ge jenzîc poilschi vîdaje siẽ bardei romantîçnî, niig jest v recivistosti, navêt jesli vêzme siẽ pod uvaghẽ liçnê podobeinstua fonolioghiçnê. Podcias gdî v romanah vplîv e/i ogranicia siẽ gloune do spoulglosêc vêliarnîh, v poilschim dotîci vşistchih spoulglosêc. Poza tîm spoulgloschi paliatalizovanê mogõ pojaviit siẽ gdecoilvec v slove, ne tîilco pred e/i. Gdî nastêmpuje po nei coleina samoglosca, ne stanovi to venx̧ego problemu. Vîbralêm vlosche rozuionzane, ctourê jest têig poilschim: mia venţ pozostaje mia, cia staje siẽ tia, lia staje siẽ lia itd. Praudivê clopotî zacinajõ siẽ, gdî taca spoulglosca paliatalizovana pojavia siẽ na coinţu slova liub sîliabî. Ponounê vprovaḑene ţ, ş itd. bîlobî nudnê; Zastêmpujonţ je T', s' jesce bardei. Dliatêgo vîbralêm innê rozuionzane: dodane i pred danõ spoulgloscõ. V tên sposoub otrimujemî -aït dlia -ait, -eïs dlia -eis itd. Moge to vîdavait siẽ trohẽ divnê, ale latuo siẽ do têgo prizuîciaïit. Zapîtai Irliandcica, jesli mi ne veriş. Pomîlchi z j, ctoura rouneig staje siẽ i, moigna unicnoint poprez dodane h do codî: v tên sposoub bait staje siẽ prinêntõ, baith staje siẽ prinêntõ.

Poïlshi zostalo pervotne vîmîslionê prezê mne v 2005 rocu, ale zajẽlo mi ţo naimhnei tri liata, zanim sdêţidovalêm siẽ opublicovait go tutai. Ponoune, ne jest to povaigna propozîţia rêformî poilschei ortografiï. Navêt ne tuerḑẽ, ge ta ortografia jest lepşa; V recivistosti jest praudopodobne navêt znaçne gorei. Jednõ z zalet jenzîca poilschego jest prinaimhnei to, ge osoba, ctoura ne mouvi po poilscu, ale zna zasadî vîmovî, moge citait têxt poilschi na glos bêz veliu blêndou. To samo moigna povedeit o Poïlshim, hoit v mneişim stopniu. Zvlascia jesli hodi o zapogicionê slounitstuo, povinniismî unicait pisania tachih reci jac: soţiolioghia, ghêografia, ţatêgorhia, nêoţliasîçnî; Zamiast têgo po prostu pişemî: Sotioliogîa, Ghêografîa, Ţatêgorîa, Nêoţliasîçnî. V coinţu ortografe slugiõ predê vşistchim tîm, ctouri juig znajõ jenzîc, a rodimî ugitcounic Poïlshi ve, ge tê slova ne sõ vîmavianê jac sociologîja, geografîja, categorîja, neoclasîçnî. Ale jasnê, to ne ulatui spravî! Mimo to mam nadejẽ, ge Poïlshi ti siẽ spodoba... 

Wariant 2

Ţo bû bûlo, gdûbû poilschi mial ortografĩ podobnõ do romainschei zamiast vlasnêi? Ţouig, Poïlsxhi est, croutco mouviõţ, ednõ z moiglivûx odpovedi na to pûtane: ailtêrnatûvna ortografia ĩzûca poilschego, oparta na tûm, ţo pêunê ţexhû ego fonolioghiï maiõ vspouilnêgo z ĩzûcami romainschimi. Sdêţidovane ne est to povaigna propozûţia rêformû poilschei ortografiï, ctourõ – mimo ei nedosconalosti – v recivistosti barḑo liubĩ, ani ne ma na ţeliu ei crûtûchi. Poïlsxhi moigna tractovait iaco proect siostrianû moego ĩzûca construovanêgo Vênêdûca: oba proectû proubuiõ "romanizovait" poilschi, caigdû na suoui sposoub. Rouigniţa polega na tûm, ge podcias gdû Vênêdûc zamenia poilschi v ĩzûc romainschi zamiast sloviainschi, Poïlsxhi priimuë ortografĩ podobnõ do romainschei, pozostaviaiõţ ĩzûc nenaruxionû. Ta ortografia ne opera sĩ na giadnûm concrêtnûm ĩzûcu romainschim; zavera êlemêntû franţuschego, portugailschego, vloschego i rumuinschego, a tacge irliandschego. Podstavova idêa est taca: v ogoule, latina ţ pozostavala [c] pred a, o i u, ale vûmaviala sĩ iaco [tʃ] pred ê i i. V rêzuiltate vûmova ţ v veliu ĩzûcax zalegi ţalcovite od têgo, ţo nastẽpuë. Vcesnû rozuoui ĩzûca sloviainschego pocazuë docladne to samo ziavisco: ê i i povoduiõ paliatalizaţiĩ poprednei spoulgloschi, vĩţ ca pozostae ca, ale chê stae sĩ če. A oto moia mûisl: ci ne bûlobû milo opraţovait ailtêrnatûvnõ poilscõ ortografĩ, ctoura oḑuertedlialabû vlasne to?

Tac iac c/ç tuoriõ parẽ, tac vele innûx spoulglosêc robi to z nix. Zanim ê/i r stalo sĩ ŗ, t stalo sĩ ţ, s stalo sĩ ş itd. V poilschei ortografiï paliatalizaţia codovana est v poprednei spoulglosţe; V zuiõzcu z tûm mamû TE (paliatalizuiõţe) contra Tê (nepaliatalizuiõţe), a podobne: Me contra ia, de contra dê, le contra lê itd. Ortografe romansovê, z latinõ vtiõig suegiõ v pamĩti, maiõ têndênţiĩ do dialania odvrotnêgo: gdû vidiix ê liub i, mogeix bûit pêven, ge popreḑaiõţe ţ liub g sõ vûmavianê inacei. Ociviste poilschi ma têig nepaliatalizuiõţe ê, podobne iac ĩzûchi romainsche (na priclad franţuschi queil, guerrê, vloschi xhe). Vûstẽpuë cĩsto, ale riadei niig paliatalizuiõţe ê i gloune v pouzneixix zapogiceniax. Dliatêgo mogemû ugiit ê iaco zamennica.

Abû posunõit to dalei, zroubmû to samo z i i y. Ociviste vûmavia sĩ e inacei i v vĩcxiosti pripadcou y ma innê tlo niig i. Ednac po poilscu i tac sĩ pomûlili, a tacge cĩsto sĩ vzaemne vûcliuciaiõ. Li vûstẽpuë cĩsto, lû tûilco v ocrêslionûx sûtuaţiax, li i lhi (prave) nigdû. Podobne, ti, si, ri, thi êt.sim. sõ ţo naiuûgei nemoiglivê liub riadche, dliatêgo moigna e zignorovait. Podsumovuiõţ, pri paliatalizuiõţim ê/i i nepaliatalizuiõţim ê/û, mogemû ugiit znaicne mnei spoulglosêc. L, ŗ, x̧, ģ, ç, ş, z̧, ţ, ḑ i n znicaiõ, podobne iac sêquênţia t.

Ponevaig Poïlsxhi ţeliovo romanizuë, postanovilêm poriutiit tê spoulgloschi, ctourê sõ riadche liub neïstneiõţe v vĩcxiosti ortografiï romansou: c, v, y, ale tacge dodait q, v i x. Nectourê innê modûficaţie, ctourê vprovadilêm, to gloune quêsthia gustu: poilschi õ stae sĩ om/on/õ, poilschi ţ (obêţne ugivanû dlia c/ç) zmenia sĩ v ţ, poilschi x̧ stae sĩ ş itd. V rêzuiltate têcst v Poïlsxhim zazuûciai sclada sĩ z mneixei liicbû znacou niig ego poilschi odpovednic, bêz scegouilne dugei liicbû znacou dhiacrûtûicnûx.

Ociviste Poïlsxhi spravia, ge ĩzûc poilschi vûdae sĩ bardei romantûicnû, niig est v recivistosti, navêt esli vêzme sĩ pod uvaghẽ liicnê podobeinstua fonolioghiicnê. Podcias gdû v romanax vplûv ê/i ogranicia sĩ gloune do spoulglosêc vêliarnûx, v poilschim dotûci vxistchix spoulglosêc. Poza tûm spoulgloschi paliatalizovanê mogõ poiaviit sĩ gdecoilvec v slove, ne tûilco pred ê/i. Gdû nastẽpuë po nei coleina samoglosca, ne stanovi to vĩcxego problemu. Vûbralêm vlosche rozuiõzane, ctourê est têig poilschim: mia vĩţ pozostae mia, cia stae sĩ tia, lia stae sĩ lia itd. Praudivê clopotû zacinaiõ sĩ, gdû taca spoulglosca paliatalizovana poiavia sĩ na coinţu slova liub sûliabû. Ponounê vprovaḑene ţ, ş itd. bûlobû nudnê; Zastẽpuiõţ e T', s' esce bardei. Dliatêgo vûbralêm innê rozuiõzane: dodane i pred danõ spoulgloscõ. V tên sposoub otrimuëmû -aït dlia -ait, -êïs dlia -êis itd. Moge to vûdavait sĩ troxẽ divnê, ale latuo sĩ do têgo prizuûciaïit. Zapûtai Irliandcica, esli mi ne veriix. Pomûlchi z i, ctoura rouneig stae sĩ i, moigna unicnõit poprez dodane h do codû: v tên sposoub bait stae sĩ prinẽtõ, baith stae sĩ prinẽtõ.

Poïlsxhi zostalo pervotne vûmûslionê prezê mne v 2005 rocu, ale zaĩlo mi ţo naimhnei tri liata, zanim sdêţidovalêm sĩ opublicovait go tutai. Ponoune, ne est to povaigna propozûţia rêformû poilschei ortografiï. Navêt ne tuerḑẽ, ge ta ortografia est lepxia; V recivistosti est praudopodobne navêt znaicne gorei. Ednõ z zalet ĩzûca poilschego est prinaimhnei to, ge osoba, ctoura ne mouvi po poilscu, ale zna zasadû vûmovû, moge citait têcst poilschi na glos bêz veliu blẽdou. To samo moigna povedeit o Poïlsxhim, xoit v mneixim stopniu. Zvlascia esli xodi o zapogicionê slounitstuo, povinniismû unicait pisania tachix reci iac: soţiolioghia, ghêografia, ţatêgorhia, nêoţliasûçnû; Zamiast têgo po prostu pixemû: Sotioliogûa, Ghêografûa, Ţatêgorûa, Nêoţliasûçnû. V coinţu ortografe slugiõ predê vxistchim tûm, ctouri iuig znaiõ ĩzûc, a rodimû ugitcounic Poïlsxhi ve, ge tê slova ne sõ vûmavianê iac sociologûia, geografûia, categorûia, neoclasûicnû. Ale iasnê, to ne ulatui spravû! Mimo to mam nadeĩ, ge Poïlsxhi ti sĩ spodoba...

Wariant 3

Tzo by bylo, gdyby poilski mial ortografeũ podobnã do romainskei zamiast vlasnëi? Tzouig, Poïlschi jest, croutco mouviantz, jednã z moiglivych odpovedi na to pytane: ailtërnatyvna ortografia jenzyca poilskego, oparta na tym, tzo pëunë tzechy jego fonolioghiï majã vspouilnëgo z jenzycami romainskimi. Sdëtzidovane ne jest to povaigna propozytzja rëformy poilskei ortografiï, ctourã – mimo jei nedosconalosti – v recivistosti bardzo liubeũ, ani ne ma na tzeliu jei crytyki. Poïlschi moigna tractovait jaco project siostriany mojego jenzyca construovanëgo Vënëdyca: oba projecty proubujã "romanizovait" poilski, caigdy na suoui sposoub. Rouignitza polega na tym, ge podcias gdy Vënëdyc zamenia poilski v jenzyc romainski zamiast sloviainski, Poïlschi prijmuje ortografeũ podobnã do romainskei, pozostaviajantz jenzyc nenaruchiony. Ta ortografia ne opera seũ na giadnym concrëtnym jenzycu romainskim; zavera elemënty frantzuskego, portugailskego, vloskego i rumuinskego, a tacge irliandskego. Podstavova idëa jest taca: v ogoule, latina tz pozostavala [c] pred a, o i u, ale vymaviala seũ jaco [tʃ] pred e i i. V rëzuiltate vymova tz v veliu jenzycach zalegi tzalcovite od tëgo, tzo nastëmpuje. Vcesny rozuoui jenzyca sloviainskego pocazuje docladne to samo zjavisco: e i i povodujã paliatalizatzjeũ poprednei spoulgloski, ventz ca pozostaje ca, ale kë staje seũ če. A oto moja myisl: ci ne byloby milo opratzovait ailtërnatyvnã poilscã ortografeũ, ctoura odzuertedlialaby vlasne to?

Tac jac c/ç tuoriã parëũ, tac vele innych spoulglosëc robi to z nich. Zanim e/i r stalo seũ ŗ, t stalo seũ ţ, s stalo seũ ş itd. V poilskei ortografiï paliatalizatzja codovana jest v poprednei spoulglostze; V zuianzcu z tym mamy TE (paliatalizujantze) contra Të (nepaliatalizujantze), a podobne: Me contra ja, de contra dë, le contra lë itd. Ortografe romansovë, z latinã vtiaing suegiã v pamenti, majã tëndëntzjeũ do dialania odvrotnëgo: gdy vidiş e liub i, mogeş byit pëven, ge popredzajantze tz liub g sã vymavianë inacei. Ociviste poilski ma tëig nepaliatalizujantze e, podobne jac jenzyki romainske (na priclad frantzuski queil, guerrë, vloski chë). Vystëmpuje censto, ale riadei niig paliatalizujantze e i gloune v pouzneichich zapogiceniach. Dliatëgo mogemy ugiit ë jaco zamennica.

Aby posunaint to dalei, zroubmy to samo z i i y. Ociviste vymavia seũ je inacei i v venxhiosti pripadcou y ma innë tlo niig i. Jednac po poilscu i tac seũ pomylili, a tacge censto seũ vzajemne vycliuciajã. Li vystëmpuje censto, ly tyilco v ocrëslionych sytuatzjach, li i lhi (prave) nigdy. Podobne, ti, si, ri, thi et.sim. sã tzo naiuygei nemoiglivë liub riadke, dliatëgo moigna je zignorovait. Podsumovujantz, pri paliatalizujantzim e/i i nepaliatalizujantzim ë/î, mogemy ugiit znaçne mnei spoulglosëc. L, ŗ, ş, ģ, ç, ş, z̧, ţ, ḑ i n znicajã, podobne jac sëquëntzja t.

Ponevaig Poïlschi tzeliovo romanizuje, postanovilëm poriutiit të spoulgloski, ctourë sã riadke liub neïstnejantze v venxhiosti ortografiï romansou: c, v, y, ale tacge dodait q, v i x. Nectourë innë modyficatzje, ctourë vprovadilëm, to gloune quësthia gustu: poilski ã staje seũ om/on/õ, poilski tz (obëtzne ugivany dlia c/ç) zmenia seũ v ţ, poilski ş staje seũ ş itd. V rëzuiltate tëxt v Poïlschim zazuyciai sclada seũ z mneichei liçby znacou niig jego poilski odpovednic, bëz scegouilne dugei liçby znacou dhiacrytyçnych.

Ociviste Poïlschi spravia, ge jenzyc poilski vydaje seũ bardei romantyçny, niig jest v recivistosti, navët jesli vëzme seũ pod uvaghëũ liçnë podobeinstua fonolioghiçnë. Podcias gdy v romanach vplyv e/i ogranicia seũ gloune do spoulglosëc vëliarnych, v poilskim dotyci vchistkich spoulglosëc. Poza tym spoulgloski paliatalizovanë mogã pojaviit seũ gdecoilvec v slove, ne tyilco pred e/i. Gdy nastëmpuje po nei coleina samoglosca, ne stanovi to venxhego problemu. Vybralëm vloske rozuianzane, ctourë jest tëig poilskim: mia ventz pozostaje mia, cia staje seũ tia, lia staje seũ lia itd. Praudivë clopoty zacinajã seũ, gdy taca spoulglosca paliatalizovana pojavia seũ na cointzu slova liub syliaby. Ponounë vprovadzene ţ, ş itd. byloby nudnë; Zastëmpujantz je T', s' jesce bardei. Dliatëgo vybralëm innë rozuianzane: dodane i pred danã spoulgloscã. V tën sposoub otrimujemy -aït dlia -ait, -eïs dlia -eis itd. Moge to vydavait seũ trochëũ divnë, ale latuo seũ do tëgo prizuyciaïit. Zapytai Irliandcica, jesli mi ne veriş. Pomylki z j, ctoura rouneig staje seũ i, moigna unicnaint poprez dodane h do cody: v tën sposoub bait staje seũ prinëntã, baith staje seũ prinëntã.

Poïlschi zostalo pervotne vymyslionë prezë mne v 2005 rocu, ale zajeũlo mi tzo naimhnei tri liata, zanim sdëtzidovalëm seũ opublicovait go tutai. Ponoune, ne jest to povaigna propozytzja rëformy poilskei ortografiï. Navët ne tuerdzeũ, ge ta ortografia jest lepchia; V recivistosti jest praudopodobne navët znaçne gorei. Jednã z zalet jenzyca poilskego jest prinaimhnei to, ge osoba, ctoura ne mouvi po poilscu, ale zna zasady vymovy, moge citait tëxt poilski na glos bëz veliu blëndou. To samo moigna povedeit o Poïlschim, choit v mneichim stopniu. Zvlascia jesli chodi o zapogicionë slounitstuo, povinniismy unicait pisania takich reci jac: soţiolioghia, ghëografia, tzatëgorhia, nëotzliasîçnî; Zamiast tëgo po prostu pichemy: Sotioliogîa, Ghëografîa, Tzatëgorîa, Nëotzliasîçnî. V cointzu ortografe slugiã predë vchistkim tym, ctouri juig znajã jenzyc, a rodimy ugitcounic Poïlschi ve, ge të slova ne sã vymavianë jac sociologyja, geografyja, categoryja, neoclasyçny. Ale jasnë, to ne ulatui spravy! Mimo to mam nadeëũ, ge Poïlschi ti seũ sp

Więcej informacji 🔽

Źródło: http://steen.free.fr/poilschi/index.html